Picture of Trà Mi Tran Ngoc
ý nghĩa của việc ứng dụng thi pháp văn học dân gian để nghiên cứu một tác phẩm văn học dân gian hoặc một nhóm tác phẩm văn học dân gian cùng thể loại trong giai đoạn hiện nay.
by Trà Mi Tran Ngoc - Friday, 30 September 2016, 9:48 PM
 

 

 Với bất cứ giai đoạn văn học nào, thi pháp đều mang giá trị quan trọng trong việc tạo ra những nét độc đáo, khác biệt với các giai đoạn văn học khác. Bởi vậy, khi nghiên cứu một hay một nhóm tác phẩm văn học  nói chung và văn học dân gian nói riêng, đều cần đến ứng dụng thi pháp.

 Đặc biệt hơn so với nghiên cứu các văn bản viết của các giai đoạn sau, nghiên cứu văn học dân gian không chỉ xem xét đến tác phẩm đã được sưu tầm và cố định bằng chữ viết trong các văn bản, mà còn được đặc biệt chú ý qua các các dị bản được ngôn truyền trong dân gian, các hình thức diễn xướng trên sân khấu và trong cả đời sống hàng ngày của nhân dân.

 Theo V. Vinogradov : “Thi pháp học là khoa học về các hình thức, các dạng thức, các phương tiện, phương thức tổ chức tác phẩm sáng tác ngôn từ, về các kiểu cấu trúc và các thể loại tác phẩm văn học. Nó muốn bao quát không chỉ ngôn từ thơ, mà còn cả các khía cạnh khác nhau nhất của tác phẩm văn học và sáng tác dân gian,”. Theo Giáo sư Trần Đình Sử, trong giáo trình “Dẫn luận thi pháp học” ( 1988) “Thi pháp học gồm miêu tả, khám phá hệ thống các phương tiện cấu trúc nghệ thuật cụ thể, mang sắc thái dân tộc và cá nhân” Với ứng dụng thi pháp văn học dân gian trong nghiên cứu, ta dễ dàng phân biệt và đào sâu các đặc điểm tiêu biểu của từng thể loại văn học dân gian với các yếu tố chủ đạo : các đặc trưng nghệ thuật, nội dung trong không gian và thời gian khác nhau.

 Ví dụ tác phẩm ta nghiên cứu là tục ngữ.  Vậy các nét thi pháp ở đây là gì?

-          Tục ngữ là những câu thể hiện kinh nghiệm, nhận xét, phán đoán hết sức ngắn gọn, được lược bỏ hết những từ đệm, thậm chí một số bộ phận cấu thành trong câu, hết sức xúc tích và khái quát. ( ví dụ: Bồi ở, lở đi)

-          Tục ngữ mang tính nhịp điệu và tính vần. Khiến câu tục ngữ trở nên dễ đọc,dễ nhớ, mang tính nhạc, giúp các từ ngữ được liên kết chặt chẽ( ví dụ: Chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà ở)

-          Tục ngữ thường sử dụng các biện pháp so sánh, hoán dụ, ẩn dụ,… - dễ hiểu, gợi hình ( ví dụ: gái có chồng như rồng có vây)

 Qua các ứng dụng thi pháp trên, ta sẽ có cơ sở tìm hiểu nghiên cứu một hay một nhóm tác phẩm tục ngữ một cách đầy đủ, nổi bật và sâu. Cũng như ngược lại, nếu không có các ứng dụng thi pháp, khi phân tích nghiên cứu một tác phẩm nói chung và văn học dân gian nói riêng một cách thiếu sót.

 Từ những thi pháp trong văn học dân gian, ta cũng có thể so sánh và nhận thấy những quan hệ của văn học dân gian và văn học viết. Các tác giả văn học Trung đại và Hiện đại sau này đã vận dụng hết sức độc đáo và thành công các câu ca dao, tục ngữ của văn học dân gian.

 Kết luận lại ta  thấy, khi nghiên cứu bất kì một tác phẩm văn học nào, hay cụ thể trong bài là nghiên cứu về văn học dân gian hiện nay, ứng dụng thi pháp có những ý nghĩa sau:

-          Thể hiện rõ ràng sự khác biệt giữa văn học dân gian và văn học viết của các giai đoạn sau.

-          Phân loại khá rõ giữa các thể loại khác nhau của văn học dân gian: ca dao, tục ngữ, thần thoại,…

-          Giúp tìm ra, hiểu, và có cái nhìn toàn diện về các phương pháp “ mẹo mực” trong văn học dân gian.

-          Làm rõ được mối quan hệ của văn học dân gian và văn học viết.